Ẹ̀rọ ìṣirò agbára àárín-jáde

Nípa ẹ̀rọ ìṣirò yìí

Ẹ̀rọ ìṣirò yìí ń ṣe àwárí agbára àárín-jáde, F = m·v²/r (tàbí m·ω²·r tí a bá lo ìyára igun), agbára èké tó ń tọ́ka sí òde tí nǹkan tó ń rìn ní ipa-ọ̀nà onígbà-yíká máa ń rí nígbà tí a bá ṣàyẹ̀wò rẹ̀ láti ojú ìwòye ìyípo nǹkan náà fúnra rẹ̀ — ó dọ́gba ní ìwọ̀n, ó sì yàtọ̀ ní ìtọ́sọ́nà sí agbára àárín-wọlé gidi tó ń tọ́ka sí inú, tí ó sì ń jẹ́ kí nǹkan náà máa yí. Ìwọ̀n m, ìyára v àti rédíọ̀sì r ló ń pinnu ìwọ̀n rẹ̀, agbára náà ń pọ̀ sí i pẹ̀lú ìyára tí a lọ́po pẹ̀lú ara rẹ̀, ó sì ń dín kù bí rédíọ̀sì bá ṣe ń gbòòrò sí i.

Àwọn onímọ̀-ẹ̀rọ mẹ́kánìkì ń lò ó láti ṣe àwọn ẹ̀rọ sẹ́ǹtrífúùjì tó ń ya àwọn nǹkan sọ́tọ̀ nípa kíki (àpẹrẹ ẹ̀jẹ̀, àti ẹrẹ̀ ilé-iṣẹ́), àwọn onímọ̀-ẹ̀rọ tí wọ́n ń ṣàyẹ̀wò bí ọkọ̀ ṣe ń yí ní ìkọ́ ń lò ó láti lóye àwọn agbára tí àwọn èrò àti ẹrù ń rí lórí ọ̀nà tó ń yí, àwọn apàwòrán ẹ̀rọ ìgbafẹ́ sì ń lò ó láti ṣírò àwọn agbára tí àwọn tó ń gùn ún ń rí lórí àwọn ohun ìgbafẹ́ tó ń yí. Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ físíìkì tí wọ́n ń kọ́ nípa ìyípo, àwọn onímọ̀ yàrá tó ń ṣiṣẹ́ àwọn ẹ̀rọ sẹ́ǹtrífúùjì, àti àwọn onímọ̀-ẹ̀rọ ohun èlò ilé tó ń ṣe àyípo gbígbẹ ẹ̀rọ ìfọṣọ ń lo ẹ̀rọ ìṣirò yìí déédéé.