Ẹ̀rọ Ìṣirò Ààlà Roche

Nípa ẹ̀rọ ìṣirò yìí

Ààlà Roche jẹ́ ìjìnnà tí ó kéré jùlọ tí ohun ọ̀run kékeré (òṣùpá tàbí satẹlaìtì) lè yí ká ohun tí ó tóbi ju kí agbára tidal ti ohun tí ó tóbi ju náà kọjá walẹ̀-ara ohun kékeré náà kí ó sì fà á yapa. Ẹ̀rọ ìṣirò yìí ń lo fọ́mùlà Ààlà Roche líle, d = R · (2 · ρM/ρm)^(1/3), níbi tí R jẹ́ rédíọ̀sì ohun àkọ́kọ́, ρM jẹ́ kíki rẹ̀ àti ρm jẹ́ kíki satẹlaìtì náà — ó gbà pé satẹlaìtì náà ń dúró pa pọ̀ nípasẹ̀ walẹ̀ nìkan, kì í ṣe nípasẹ̀ agbára fífà inú kankan.

Èrò náà, tí a sọ orúkọ rẹ̀ lẹ́yìn onímọ̀-ìjìnlẹ̀ sánmà ará France, Édouard Roche, ń ṣàlàyé ìdí tí àwọn pílánẹ́ẹ̀tì bíi Saturn fi ní ètò òrùka dípò òṣùpá ńlá kan ṣoṣo tí ó súnmọ́ — òṣùpá kankan tí ó ṣẹ̀dá tàbí tí ó rìn kiri wá sí inú Ààlà Roche yóò fọ́ di òrùka ìyọ́kù nípasẹ̀ ìnira tidal. Àwọn onímọ̀-ìjìnlẹ̀ sánmà àti àwọn akẹ́kọ̀ọ́ astrophysics máa ń lo Ààlà Roche láti sọ tẹ́lẹ̀ bóyá òṣùpá tàbí asteroid tí ó ń yí ká ní pẹ̀kípẹ̀kí dúró ṣinṣin, láti mọ ìbẹ̀rẹ̀ àwọn òrùka pílánẹ́ẹ̀tì, àti láti ṣe àwòṣe àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìfọ́-túútú tidal yí àwọn ìràwọ̀ àti àwọn ihò dúdú ká.